Lichtbronnen vergelijking — Technische specificaties
De keuze tussen lichtbrontypen hangt af van meerdere factoren: energiekosten, kleurweergave,
levensduur en regelgeving. Sinds de invoering van de EU Ecodesign-verordening 2019/2020
zijn gloeilampen, halogeenlampen en de meeste gasontladingslampen (CFL, TL, PL-L) verboden voor
nieuwe verkoop in de EU. De onderstaande tabel vergelijkt de belangrijkste technische eigenschappen.
| Eigenschap | Gloeilamp | Halogeen | CFL | TL-buis | LED |
| Efficacy (lm/W) | 10–15 | 15–25 | 50–70 | 80–104 | 100–220 |
| CRI (Ra) | 100 | 100 | 80–85 | 80–95 | 80–98 |
| CCT bereik (K) | 2700 | 2900–3200 | 2700–6500 | 2700–6500 | 1800–6500 |
| Levensduur (uur) | 1.000 | 2.000 | 8.000 | 15.000–25.000 | 30.000–100.000 |
| Opstarttijd | Direct | Direct | 30–60 sec | 1–5 sec | Direct |
| Dimbaar | Ja | Ja | Beperkt | Met EVG | Ja (met driver) |
| Kwik | Nee | Nee | Ja (2–5 mg) | Ja (1–5 mg) | Nee |
| Warmteproductie | Zeer hoog (95%) | Hoog (90%) | Gemiddeld | Laag | Laag |
| EU-status (2025) | Verboden | Verboden | Verboden | Verboden* | Toegestaan |
* TL-buizen T5 en T8 met kwik zijn sinds aug. 2023 resp. feb. 2024 verboden voor productie/import (EU RoHS-exemptie verlopen).
Milieu-impact en afvoerregeling per lichtbrontype
Naast technische specificaties verschilt ook de milieu-impact en de wettelijke afvoerplicht
per lichtbrontype. De WEEE-richtlijn (2012/19/EU) en de
RoHS-richtlijn (2011/65/EU) bepalen de eisen.
| Eigenschap | Gloeilamp | Halogeen | CFL / TL | LED |
| Gevaarlijke stoffen | Geen | Geen | Kwik (Hg) | Geen |
| WEEE-categorie | Niet van toepassing | Niet van toepassing | Categorie 5 | Categorie 5 |
| Inzamelplicht (NL) | Restafval | Restafval | Milieustraat / Wecycle | Milieustraat / Wecycle |
| Recyclepercentage | n.v.t. | n.v.t. | ≥ 80% (glas + fosfor) | ≥ 80% (metaal + kunststof) |
| CO₂ voetafdruk (50.000 uur, 800 lm) | ≈ 3.600 kg | ≈ 2.500 kg | ≈ 560 kg | ≈ 250 kg |
Normverwijzingen
- EU Verordening 2019/2020 — Ecodesign-eisen voor lichtbronnen en afzonderlijke voorschakelapparaten. Stelt minimale efficacy-eisen en verbiedt niet-conforme lichtbronnen.
- EU RoHS-richtlijn 2011/65/EU — Beperking van gevaarlijke stoffen; kwik-exemptie voor TL/CFL verlopen per aug. 2023 (T5) en feb. 2024 (T8).
- EU WEEE-richtlijn 2012/19/EU — Regelt de inzameling en recycling van verlichtingsapparaten. In Nederland uitgevoerd door Wecycle.
- IEC 62722-2-1 — Meetstandaard voor de lichtstroom en efficacy van LED-lampen.
Praktische tips voor vervanging
Sinds de herziening van de RoHS-richtlijn en de Ecodesign-verordening in de EU is de productie en
verkoop van vrijwel alle gasontladingslampen (CFL, TL, PL) en halogeenlampen verboden. Voor elk
nieuw of renovatieproject is LED de enige toekomstbestendige keuze. Let bij het
vervangen van oude lichtbronnen door LED altijd kritisch op de
kleurtemperatuur (CCT) en
kleurweergave (CRI) om dezelfde sfeer te behouden.
Bij de vervanging van TL-buizen door LED-tubes bestaan twee opties: retrofit
(LED-tube in bestaand armatuur met omgebouwd of verwijderd voorschakelapparaat) en
nieuwe armaturen. Retrofit is goedkoper maar brengt risico's mee: de bestaande
bedrading en het armatuur voldoen mogelijk niet aan de NEN 1010, en de garantie van het armatuur
vervalt vaak. Voor projecten in utiliteitsgebouwen adviseert de branchevereniging UNETO-VNI
daarom in principe volledige armatuurvervanging. Gebruik de
TL vs LED vergelijking voor een gedetailleerd
overzicht van de voor- en nadelen.
Toelichting begrippen
Efficacy (lm/W) — de lichtopbrengst per watt.
Hoe hoger, hoe energie-efficiënter de lichtbron.
CRI / Ra — de kleurweergave-index. Ra = 100 is
perfecte kleurweergave (daglicht of gloeilamp). Voor kantoren is Ra ≥ 80 vereist (NEN-EN 12464-1).
CCT (K) — de kleurtemperatuur in Kelvin.
Warm wit = 2700–3000K, neutraal wit = 4000K, daglicht = 5000–6500K.
EVG — Elektronisch Voorschakelapparaat. Nodig voor het dimmen van TL-buizen;
bij LED vervangen door een LED-driver (vaak geïntegreerd).